De geschiedenis van de zorgverzekering in Nederland
De Nederlandse zorgverzekering is ontstaan uit ziekenfondsen en particuliere ziektekostenverzekeringen. Sinds 1 januari 2006 is er één wettelijke basisverzekering. Het stelsel veranderde daarna verder, onder meer door het verplichte eigen risico en de hervorming van langdurige zorg.
UnitedConsumers
Bewuste keuze
€125,40
Eigen risico: €885
Vrije zorgkeuze: Beperkt Bekijk zorgverzekering
UnitedConsumers
Basis keuze
€132,90
Eigen risico: €885
Vrije zorgkeuze: Gedeeltelijk Bekijk zorgverzekering
Inhoudsopgave [verbergen]
? min. leestijd | ? woordenHet huidige zorgverzekeringsstelsel in Nederland
De huidige basisverzekering wordt geregeld door de Zorgverzekeringswet (Zvw). Die verving in 2006 het onderscheid tussen ziekenfonds en particuliere verzekering voor de basiszorg. De Wlz is een afzonderlijke volksverzekering voor langdurige zorg. [ref]
- Zvw: de basisverzekering bij een zorgverzekeraar, met een wettelijk pakket en acceptatieplicht voor verzekeringsplichtigen.
- Wlz: langdurige intensieve zorg voor mensen die aan de toegangsvoorwaarden voldoen.
- Wmo en Jeugdwet: onder meer ondersteuning en jeugdhulp via gemeenten.
Deze vier wetten vormen samen belangrijke pijlers van het zorgstelsel. [ref]
Lees voor de huidige regels over de basisverzekering, verzekeringsplicht en zorgtoeslag. Met zorgverzekering vergelijken beoordeel je prijs en voorwaarden van actuele polissen.
De aanbiedingen bovenaan gebruiken premies uit 2026 van geselecteerde aangesloten verzekeraars bij € 885 eigen risico. Ze zijn geen historische premiegegevens.
Het ontstaan van de eerste ziekenfondsen
Al vóór de wettelijke ziekenfondsverzekering bestonden fondsen waarin deelnemers gezamenlijk geld bijeenbrachten voor zorg bij ziekte. De organisatie en toegang verschilden per fonds. Er was geen landelijk basispakket zoals dat nu bestaat.
De onderzoeksgids van het Huygens Instituut beschrijft de geschiedenis van ziekenfondsen en ziektekostenverzekeraars en de beschikbare archieven uit 1870–1968. Daardoor is deze geschiedenis breder dan één oprichtingsdatum of één eerste fonds. [ref]
1941: verplichte ziekenfondsverzekering tijdens de bezetting
Het Ziekenfondsenbesluit uit 1941 introduceerde tijdens de Duitse bezetting een verplichte ziekenfondsverzekering voor werknemers binnen de wettelijke inkomensgrens. Dat was geen algemene basisverzekering voor iedereen. In 1966 werd het besluit opgevolgd door de Ziekenfondswet. [ref]
Van ziekenfonds naar basisverzekering: de belangrijkste stappen
| Jaar | Ontwikkeling | Betekenis |
|---|---|---|
| 1941 | Ziekenfondsenbesluit | Verplichte verzekering voor de aangewezen groep werknemers. |
| 1966 | Ziekenfondswet | Nieuwe wettelijke grondslag voor de ziekenfondsverzekering. |
| 1968 | AWBZ | Landelijke verzekering voor bijzondere en langdurige ziektekosten. |
| 2006 | Zorgverzekeringswet | Eén stelsel voor de basisverzekering vervangt ziekenfonds en particuliere basisdekking. |
| 2008 | Verplicht eigen risico | Vervangt de eerdere no-claimregeling. |
| 2015 | Hervorming langdurige zorg | De AWBZ verdwijnt; zorg en ondersteuning worden verdeeld over Wlz, Zvw, Wmo en Jeugdwet. |
De invoering van de Zvw en de hervorming van de langdurige zorg veranderden zowel de verzekeringsvorm als de manier waarop zorg wordt betaald. [ref] Het verplichte eigen risico begon in 2008 op € 150; de historische bedragen staan op de pagina over het eigen risico. [ref]
Wat veranderde er voor verzekerden in 2006?
Het onderscheid op basis van de toegang tot het ziekenfonds verdween voor de basiszorg. Verzekeringsplicht en acceptatieplicht gingen samen met een wettelijk basispakket. Verzekeraars voeren de basisverzekering uit en bieden daarnaast vrijwillige aanvullende verzekeringen aan.
Dat de basisverzekering sinds 2006 bestaat, betekent niet dat alle huidige regels toen al golden. Het pakket, eigen betalingen en de aangeboden polissen kunnen veranderen. Gebruik voor een keuze voor het komende jaar daarom de actuele voorwaarden en niet de historische regels.
Referenties
[verbergen]Deel dit artikel
Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!
Hoe ontstond de zorgverzekering? Bekijk de ontwikkeling van ziekenfondsen, de basisverzekering in 2006, het eigen risico en de Wlz.
Over de auteur
Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.
Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht en werkt sinds 2017 als Financial Controller. Die achtergrond ondersteunt de uitleg over kosten. Deze website geeft algemene informatie over zorgverzekeringen; hij beoordeelt geen medische situatie of persoonlijke verzekeringsbehoefte.
Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.
Controleer voor je keuze het verzekeringsjaar, de premie, polisvoorwaarden en zorgcontracten bij de verzekeraar. De vergelijking is geen volledig marktoverzicht of persoonlijk advies.